Chuyên gia cảnh báo: người trẻ dễ 'phải lòng' chatbot AI và rủi ro lệ thuộc cảm xúc
Việc người trẻ hình thành các mối quan hệ cảm xúc với chatbot AI ngày càng phổ biến trên toàn cầu. Khảo sát YouGov tại Úc cho thấy, khoảng 1/7 người trẻ có thể cảm thấy rung động trước AI, và 1/5 từng thừa nhận trải nghiệm tâm lý sâu sắc khi trò chuyện với ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Đặc biệt, nhóm tuổi từ 18–24 dễ cuốn vào cuộc chuyện trò hàng giờ — xuất phát từ nhu cầu đồng cảm và mong muốn được lắng nghe. Các chuyên gia tâm lý nhận định, mặc dù chatbot AI như ChatGPT hay các nền tảng Character.AI có khả năng thấu hiểu cảm xúc và giả lập đồng cảm, nhưng đây vẫn chỉ là tương tác ảo. Nhiều trường hợp quá lệ thuộc vào AI có thể dẫn đến trạng thái nghiện, tương đương như hưởng dopamine từ mạng xã hội. Một số ca đáng tiếc đã xuất hiện, ví dụ vụ trẻ vị thành niên ở Mỹ tự tử sau khi hình thành mối quan hệ lãng mạn với AI chatbot. Chuyên gia cảnh báo chatbot AI được thiết kế để giữ chân người dùng — liên tục gợi mở chủ đề, tạo cảm giác đồng hành, khiến não bộ sản sinh dopamine khiến bạn khó dứt khỏi thói quen trò chuyện ảo. Ngay cả người trưởng thành cũng không miễn nhiễm trước cảm giác “được thấu hiểu” này. Các nhà tâm lý học khuyên không nên áp dụng biện pháp cấm đoán tuyệt đối với con trẻ mà cần lắng nghe, đối thoại cởi mở và giám sát hợp lý việc sử dụng AI. Phụ huynh cũng nên lưu ý các biểu hiện con cái thu mình, quá phụ thuộc vào công nghệ và các ứng dụng trò chuyện ảo. Hiệp hội Tâm lý học Úc đề xuất chính phủ và doanh nghiệp đầu tư thêm cho nghiên cứu ảnh hưởng lâu dài của trí tuệ nhân tạo tới hành vi, cảm xúc và mối quan hệ con người. Với các doanh nghiệp SMB, đây cũng là gợi ý quan trọng khi triển khai Chatbot AI trong chăm sóc khách hàng: tối ưu tự động hóa, nhưng phải đặt giới hạn về thời lượng, chức năng và kiểm soát tiêu chuẩn ứng xử máy - người. Việc ứng dụng AI hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng dịch vụ, tiết kiệm chi phí CSKH, nhưng cũng nên trao quyền cho khách hàng chuyển đổi giữa chăm sóc AI và người thật để duy trì cảm xúc thực. Xem thêmChuyên gia cảnh báo: người trẻ dễ 'phải lòng' chatbot AI và rủi ro lệ thuộc cảm xúc
Cách tiếp cận phòng ngừa và vai trò của doanh nghiệp, gia đình
